Anh không giữ trong tay một kho tàng hay danh vọng nào cả, mà chỉ giữ có hình ảnh một buổi chiều, khi nắng vàng nhuộm mái tóc em …

July 4, 2016 (TM)

Nắng vàng nhuộm mặt sông hay mái tóc của sông làm nhớ quê nhà mà nơi đó nắng chiều có một màu vàng đặc biệt không tìm thấy nơi đâu. Có những buổi chiều vào rừng bên này để tìm nắng vàng nhưng bao giờ cũng thất vọng khi màu vàng của nắng pha bóng ác tà không phải là cái hanh vàng của Huế mỗi buổi chiều trải bàng bạc trên sông Huơng.
hồn bơ vơ lúc hoàng hôn xuống, khi nắng vàng phai trên núi đồi, là lúc ta buồn bao kiếp nguôi.

Tống Mai
Sept 3, 2013

 

Hình Ảnh Một Buổi Chiều
Lâm Tuyền – Dạ Chung
Quỳnh Dao
www.youtube.com/Hinh Anh Mot Buoi Chieu

Mai 2015 - Dinant - Coucher du soleil p

Đàn chim tung cánh xa khuất mờ
Chiều thu lưu luyến màu thương nhớ.
Nhớ mái đầu ai nhuộm nắng vàng
Buồn biết bao giờ cho hết nguôi.

Lòng ta ai oán man mác sầu
Nhìn xa xôi nhớ thầm mong ước
Như sóng trùng dương theo cánh buồm
Là lúc quên đời không tiếc thương.

Bao năm qua ta sống giang hồ xa quê nhà.
Nơi xa xôi muôn ý phiêu lưu dâng cho đời.
Dù bao nhiêu cay đắng
Đến làm nát lòng ta
Tan nát rồi không đoái hoài.

Dù bao nhiêu sóng gió
Quyết đem chí tung hoành .
Sống quên hết bao hận bên lòng.
Hồn ta luôn vương vấn
Bóng người khuất ngàn mây
Ai biết lòng ta những khi chiều tàn.

Nhìn ta say đắm man mác sầu
Lòng ta tha thiết tình thương nhớ
E ấp ngàn câu trong mắt buồn
Người biết ta sầu muôn ý nao.

Miền xa mây núi xanh ngát màu
Hồn bơ vơ lúc hoàng hôn xuống
Khi nắng vàng phai trên núi đồi
Là lúc ta buồn bao kiếp nguôi.

*****

Tác giả “Tiếng thời gian,” Lâm Tuyền, bằng chứng khác của định mệnh nghiệt ngã
Du Tử Lê

Tôi vẫn nghĩ, người lạc quan, rộng lượng cách mấy, cũng không thể không nhận ra, trong lãnh vực văn học, nghệ thuật, nếu có những tên tuổi được biết đến, nhắc nhở nhiều, không hề vì tài năng thật thì, chúng ta cũng có không ít, những…

… tài hoa lớn, bị định mệnh hàm hồ, đố kỵ đẩy vào quên lãng.

Tính đố kỵ hay bản chất nghiệt ngã của định mệnh trước những tài hoa ngoại khổ, dường không bỏ sót một vùng đất, một thời đại nào.

Lịch sử văn học, nghệ thuật thế giới ghi nhận, có những tài hoa xuất chúng, khi sống bị lãng quên, bằn bặt. Nhưng cuối cùng, trên nấm mồ của họ, khi cỏ đã xanh, những vồng hoa rực rỡ nhất, đã được nhân gian biết ơn. Ngợi ca. Tưởng tiếc. Dẫu muộn màng.

Nói vậy, không có nghĩa tài năng ngoại khổ nào, cuối cùng, khi đã nằm xuống, cũng được định mệnh tỵ hiềm, ganh ghét hồi tâm, buông tha! Thực tế, vẫn có những tài năng lớn, cuối cùng, khi nấm mồ được lấp thì, nó lại như một tầng lãng quên khác, phủ thêm lãng quên lên di hài người quá cố!

Cũng thế, đành hanh định mệnh kia, không quên Việt Nam.

Tôi muốn nói giai đoạn văn học, nghệ thuật miền Nam, 20 năm, dù ngắn ngủi, nhưng chẳng vì thế mà được định mệnh miễn trừ.

Một trong những tài hoa rất mực của văn học, nghệ thuật miền Nam, 20 năm, theo tôi, là cố nhạc sĩ Lâm Tuyền.

Ông là tác giả của những ca khúc từng được những người cùng giới coi như kinh điển. Ðó là những tình khúc còn lưu truyền tới hôm nay, với nhịp đập của trái tim rực rỡ tài hoa trong tác phẩm, không vì thời gian mà giảm sút phần rưng rưng. Thổn thức.

Có thể chúng ta không biết tên những ca khúc như “Tiếng thời gian,” “Hình ảnh một buổi chiều” “Tơ Sầu, hay “Khúc nhạc ly hương,” “Nhắn người viễn xứ” hay “Lặng lẽ,” “Trở về dĩ vãng”… Nhưng tình cờ, đâu đó, chí ít cũng một lần, chúng ta đã nghe:

“Ðàn chim tung cánh xa khuất mờ
Chiều thu lưu luyến màu thương nhớ
Nhớ mái đầu ai nhuộm nắng vàng
Buồn biết bao giờ cho hết nguôi…”

(Theo Wikipedia, Bách khoa toàn thư mở)

Ðó là đoạn mở đầu của ca khúc “Hình ảnh một buổi chiều.”

Vẫn với ca khúc “Hình ảnh một buổi chiều” nhạc Lâm Tuyền, lời Dạ Chung (bút hiệu một thời của đạo diễn Hoàng Vĩnh Lộc,” những người yêu nhạc ở thập niên (19), (19)60, nhiều người chưa (nếu không muốn nó là sẽ) khó quên câu:

“Anh không giữ trong tay một kho tàng hay một danh vọng nào cả! Anh chỉ giữ hình ảnh một buổi chiều, khi nắng vàng nhuộm thắm mái tóc em” in đậm đầu ca khúc.

Hoặc:

Chiều chiều ngùi trông xa khơi mờ sóng
Từng đàn chim bay trong hoàng hôn
Chơi vơi hồn ai tới chốn xa xôi
Khuất bóng Kim-Ô, chiều tàn lâm ly
Mây trời bao la!
Lòng buồn sầu ước, như lũ chim quyết tung cánh trời mây
Bao nhiêu giông tố hề chi
Bao nhiêu mưa gió biệt ly
Thề quyết ra đi từ đây…”

Ðó là đoạn đầu của “Khúc nhạc ly hương.”

Hoặc nữa:

Với ánh tơ sầu, sắc thắm muôn màu
Làm cho tim ta tê tái thương đau
Với ánh tơ sầu, ném xuống nhân loại
Làm cho bao giống người sầu đau.
Người nhạc sĩ kia ơi
Buồn thương, tương tư chờ ai?
Ðời người tươi thắm, sáng như ngàn sao
Nguồn nhạc tinh túy, xướng trong hồn người
Không bao giờ phai
Là suối rừng mai…

Ðó là “Tơ sầu.” Tình khúc được ghi nhận là đầu tay của tài hoa âm nhạc Lâm Tuyền, xuất thân từ cố đô Huế.

Ca sĩ Quỳnh Giao (cũng là giáo sư dương cầm), trong bài viết nhan đề “Lâm Tuyền và giấc mơ sông hồ,” có đoạn:

“…Toàn thể tác phẩm của Lâm Tuyền quả là ít, nhưng rất nghệ thuật và độc đáo. Vào thập niên 50, tân nhạc Việt Nam mới tiến qua ngưỡng cửa ‘phôi thai’, mà với nhạc thuật vững vàng, câu cú có hệ thống rành mạch như Lâm Tuyền thì thật ra rất hiếm. Nghe nhạc mình nhận ra trình độ của người sáng tác. Có học nhạc pháp, hòa âm mới viết được như thế.

Các nhạc trưởng có tài năng như Vũ Thành, Hoàng Trọng, Văn Phụng, Nghiêm Phú Phi đều công nhận giá trị nhạc thuật Lâm Tuyền và thích thú khi viết hòa âm cho các tác phẩm của ông…”

Phải chăng, chính vì tài hoa Lâm Tuyền được những tên tuổi lừng lẫy trong giới, cùng thời công nhận mà ông đã bị định mệnh vùi dập, tàn nhẫn như ghi nhận sau đây của Trần Áng Sơn, trong tác phẩm nhan đề “Những trang khép mở”:

“Sau 1975, tôi gặp lại nhạc sĩ Lâm Tuyền mấy lần – ông già đi là lẽ dĩ nhiên – nhưng nỗi buồn ẩn hiện trong những nét khắc khổ trên gương mặt, khiến làm tôi nao lòng! Ðã từng biết ông, từng được ông truyền những kỹ thuật solo, làm sao tôi có thể thản nhiên!!!

“Ðã bước sang năm thứ 2 của thế kỷ XXI, Lâm Tuyền không còn nữa, ông mất cách đây mấy năm, ra đi âm thầm, đúng theo cách mà người ta đối xử với ông…” (Nhà XB Trẻ, Saigon. Tập 2. Tr. 141-146)

Tôi cố tình in đậm cụm từ “…đúng theo cách mà người ta đối xử với ông” của tác giả họ Trần!

Trong ghi nhận của tôi, dường như bất cứ một văn nghệ sĩ nào của chúng ta, ở đời riêng của họ, đều có những bất hạnh mà, vì nhiều lý do, giới thưởng ngoạn có thể không hề hay biết!

Ngay với những tác giả được coi là có một đời sống tốt đẹp, êm ấm nhất trong đời thường, nhưng khi đọc nhật ký của họ, hoặc qua những tiết lộ của những người thân (khi họ đã qua đời), chúng ta mới biết, sự thực không hẳn như vậy.

Thực tế này cũng dễ hiểu, vì một văn nghệ sĩ dù tài hoa tới đâu, rốt ráo, cũng vẫn là một con người bình thường, như mọi người – – Hiểu theo nghĩa họ cũng bị chi phối bởi những nghịch cảnh, bệnh tật, những trớ trêu của định mệnh…Nên, trong thâm sâu, có thể họ có những uẩn khúc, những mất mát hoặc những bi kịch, đôi khi khốc liệt hơn cả chúng ta nữa!

Định luật ấy, đương nhiên không buông tha nhạc sĩ Lâm Tuyền, tác giả ca khúc “Hình ảnh một buổi chiều.”

Khác nhau chăng, những bất hạnh đã xẩy đến với ông một cách tàn nhẫn, cụ thể!!! Tựa ông được sinh ra để trở thành trò chơi tai ác trong đôi tay hận thù của nghịch cảnh.

Theo tác giả Trần Áng Sơn, trong một bài viết chúng tôi đã trích dẫn, cho biết, đại ý:

Nhạc sĩ Lâm Tuyền và bà chị họ, ca sĩ Mộc Lan, có một tình bạn đặc biệt… “hơn cả tình bạn; nhưng không vượt qua giới hạn cho phép”, nhạc sĩ Lâm Tuyền đẹp trai, khuôn mặt có góc cạnh, tiếng nói rổn rảng, trực tính. Ông vốn nóng tính, nhưng bình thường lại rất hiền hòa, dễ thương. Vậy mà cay nghiệt thay, vẫn theo họ Trần thì:

“…Không chỉ phụ nữ lâm vào cảnh tài sắc đố kỵ, căn bệnh đậu mùa quái ác đã hủy hoại gương mặt điển trai của ông, để lại trên gương mặt vốn cuốn hút ấy những nét lồi lõm loang lổ. Vào thời gian này, chị tôi hát bài ‘Tơ Sầu’ của Lâm Tuyền, nghe như nỗi buồn giăng mênh mênh mang mang.”

Tuy Trần Áng Sơn chỉ nhắc tới “Tơ Sầu,” một tình khúc Lâm Tuyền viết sau khi bị bệnh đậu mùa, nhưng trong tạp ghi “Lâm Tuyền và giấc mơ sông hồ” của ca sĩ, giáo sư dương cầm Quỳnh Giao, đã kể thêm rằng:

“…Khi Lâm Tuyền viết ‘Trở Về Dĩ Vãng’ thì người viết (Quỳnh Giao, thuở đó) còn bé lắm, nhưng được cô Mộc Lan kể lại cho biết ông viết để tặng cho cô. Có lẽ vì mình bé nên cô mới kể, chứ không kể cho người lớn! Câu hát ‘Anh thường khóc khi chiều xuống, lòng nhớ nhung triền miên’ ám chỉ cô, vì tên gọi chơi (nick name) của cô là Nhung, dù tên thật là Nga. Người viết suy đoán là ông dựa vào ý thơ của ‘Người Em Sầu Mộng’của Lưu Trọng Lư, vì những câu như ‘tình em như tuyết giăng đầu núi, tình anh như sóng đưa ngoài khơi’…

“Ca khúc trữ tình này còn ai hát hay hơn chính Mộc Lan!”

Vẫn theo tác giả Trần Áng Sơn thì, sau khi bị tàn phá diện mạo, Lâm Tuyền người đã để cho đời khá nhiều tình khúc bất tử, dường định mệnh vẫn chưa muốn lơi tay! Khi người nhạc sĩ có những ca khúc “lấp lánh như kim cương, một thứ kim cương đen, rất khó chấp nhận” (chữ của Trần Áng Sơn), là Lâm Tuyền, di chuyển vào Saigon, mở lớp dạy độc tấu guitar đủ trình độ, chấp nhận chơi đàn cho các vũ trường, đại nhạc hội, tên tuổi ông đã nổi lên như “một guitarist số 1” . Nhưng:

“…Tuy đã phải chấp nhận việc đem bán nghệ thuật ở nơi công cộng, nhưng cuộc sống của Lâm Tuyền vẫn không dễ chịu hơn, ông thường gặp chị tôi, mượn vốn và trả rất đúng hẹn. Thương bạn cũ có tài, không gặp thời; nên chị tôi không bao giờ từ chối. Và để khỏi nhận lại tiền cho mượn, chị tôi gửi tôi cho Lâm Tuyền đào tạo. Lớp dạy đàn của Lâm Tuyền tổ chức như 1 lớp học của 1 ông đồ, cũ kèm mới, lớn kèm bé. Tôi là kẻ thích chơi đàn, nhưng không có ý định theo đuổi nghiệp cầm ca, nên chỉ theo học mấy tháng; thuộc được dăm, ba bài solo, rồi nghỉ. Nghệ thuật độc tấu guitar của Lâm Tuyền vào thời gian này đã đạt tới trình độ độc tôn. Những ca khúc do ông độc tấu được dùng làm làm đài hiệu, phát trên Đài phát thanh Saigon. Đặc biệt là bài La Cumpasita do ông tự biên soạn hòa âm, dành riêng cho dân chơi guitar độc tấu. Người ta như quên mất 1 nhạc sĩ Lâm Tuyền sáng tác ca khúc, chỉ còn guitarist Lâm Tuyền, với cây guitar vật bất ly thân.

“ Thế rồi, rất đột ngột, tôi nhận được tin Lâm Tuyền bị bắt, vì tội vượt biên sang Singapore để thực hiện giấc mộng chinh phục người yêu nhạc nước ngoài bằng tiếng đàn của mình.

“ Sau biến cố này, người ta không còn nhắc tới Lâm Tuyền nữa. Nhạc của ông trước đây, rất ít ca sĩ hát, bây giờ lại càng lạnh ngắt…”

Và, qua họ Trần, chúng ta đã biết, cuối cùng, người nhạc sĩ tài hoa rất mực Lâm Tuyền kia, đã “…ra đi âm thầm, đúng theo cách mà người ta đối xử với ông”.

(Nguồn: dutule.com)

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *