Áo vách núi, áo núi đá, áo núi lam – Tống Mai

Dec 17, 2015

Con có thể gọi chiếc áo tràng ấy là áo vách núi, áo núi đá, hoặc áo núi lam

Tống Mai – Nov 7, 2014

 

 

Tôi đọc được câu trên của một thiền sư và thương ngay sự mộc mạc, khiêm cung của tên áo nên đem nó đặt cho chiếc áo lam của mình, “Áo núi lam”, mà bấy lâu nay tôi vẫn gọi là áo tràng.

Tôi không có thói quen đi chùa mặc dù nơi tôi ở có rất nhiều chùa, có cả chùa của người Huế. Ngôi chùa của tôi nằm ngay trong nhà tôi, nơi tôi thành kính mỗi đêm giữa mùi nhang và hương trầm tôi thích đốt trong nỗi im lặng của căn phòng tôi dùng để thờ Phật. Biết rằng Phật ở trong tâm chứ không đâu khác, nhưng bóng dáng của những pho tượng trong nhà cho tôi cảm giác bình yên. Cũng như bất cứ ai, tôi luôn tìm yên ổn, nên tôi thỉnh nhiều tượng Phật về nhà, góc nào, phòng nào cũng có để đi đến đâu tôi cũng chỉ thấy sự hiền lành.

Hôm nay, tôi muốn viết về chiếc áo tràng của mình như một lời tri ân người đã tặng nó cho tôi. Thuở nhỏ, tôi đã ước ao có được một chiếc áo tràng. Tôi hay qua chùa Hải Hội bên kia đường đối diện với nhà mình ở Bến Ngự để học bài và chơi với các chú tiểu mỗi chiều sau khi học xong. Thấy các chú tiểu thoải mái an nhiên trong chiếc áo nhật bình của họ, tôi thầm ước mình cũng có được áo giống những người bạn thiếu thời này. Có cái gì thanh sạch thoát ra từ chiếc áo vải thô màu lam đó. Lớn lên khi bắt đầu đi phật tử ở chùa Từ Đàm, tôi tiếp tục chú ý đến những chiếc áo tu của các tăng ni trong chùa.

Thế nhưng, mãi đến bây giờ tôi mới có được chiếc áo tràng đầu tiên trong đời khi được bạn tôi tặng cho. Tôi còn nhớ như in những gì bạn tôi kể sau khi tìm được chiếc áo tràng ở một ngôi chùa sư nữ trong một buổi chiều cô quạnh nơi quê nhà. Vì muốn chú niệm chiếc áo đó cho tôi nên bạn tôi đã xin phép các ni cô được đem áo đến chùa để lể Phật. Các ni cô đồng ý và đề nghị bạn tôi đến lúc 7 giờ sáng khi có các đạo hữu khác cùng làm lễ. Nhưng không, vì không muốn sự đông đảo ồn ào nên bạn tôi xin được đến sớm hơn, ni cô giữ cổng chùa đồng ý cho đến lúc 3 giờ sáng. Đêm đó, không ngủ để chờ đến đúng giờ như đã hẹn, trời còn tối, những con đường vốn tấp nập xe cộ ban ngày đã vắng đi, thành phố chìm trong giấc ngủ im lặng, bạn tôi đi bộ đến chùa, lúc đến nơi thì đồng hồ đúng 3 giờ sáng, ni sư trụ trì ra đón và xin lổi sẽ không tiếp được vì các ni sư đang làm lễ trong chánh điện, ni sư lại hẹn đến 5 giờ. Vậy là bạn tôi ra về, đợi đến 5 giờ sáng khi trở lại thì sung sướng vô cùng vì có được riêng cho mình cả một điện Phật mênh mông trang nghiêm không một bóng người. Đó đây, những đóa sen tươi còn mới vừa được dâng lên cúng Phật, tỏa mùi thơm nhẹ quyện với hương trầm. Một mình với chiếc áo tràng quỳ trước đấng Từ Bi, bạn tôi gỏ ba tiếng chuông rồi tụng kinh niệm cầu cho người mang chiếc áo tràng này sẽ được che chở trong từ bi cho đến cuối đời.

Tôi xúc động vô cùng khi nghe kể lại, câu chuyện sau đó tôi thỉnh thoảng xin nghe một lần nữa để nhắc cho mình biết quí những khoảnh khắc yên tỉnh mỗi khi mặc áo đó, để biết đây là khoảnh khắc mà thời gian không chạm đến được, phiền muộn không chen vào, là lúc dừng lại để đón nhận sự yên tỉnh. Chiếc áo hơi rộng và dài đến quét đất đối với tôi, nhưng tôi hân hoan đến ứa nước mắt khi nhận nó, cảm tưởng như nhận được một cái gì thiêng liêng. Mà đúng thật, đó không phải là một cái gì thiêng liêng hay sao, một cái gì thanh thoát ngát hương trầm bao bọc hiền hòa hay sao, kèm theo tình thương dịu hiền bao dung đã nuôi dưỡng tôi bấy lâu nay. Món quà đơn sơ, nhưng lòng tôi nguyện một tâm mình luôn trải rộng như tâm hồn trải rộng của bạn mình.

Những chi tiết đó tôi đã giữ như giữ một phần linh hồn mình. Nhưng tôi có giữ được lâu đâu. Chuyến về thăm nhà mấy tháng trước, trong một buổi hội thảo ở Sài Gòn với một người bạn về vở kịch mà cô ấy đang thai nghén (đây là một trong những nhà đạo diễn kịch nghệ của Việt Nam), tôi đã tiết lộ chi tiết lịch sử chiếc áo tràng của mình khi nghe trong vở kịch có bóng dáng tu hành. Cô đã mừng rỡ bắt ngay lấy chi tiết đó và xin được lồng nó vào vở kịch của cô, một vở kịch về niềm tin và sự sắc son của tình yêu phỏng theo một truyện ngắn trong cuốn “Chuyện Trò” của Cao Huy Thuần. Thoạt đầu, tôi miễn cưỡng vì đó là một phần rất riêng tư của mình mà tôi không muốn chia xẻ, nhưng khi các bạn khác xôn xao xin tôi cho phép dùng những chi tiết đó thì tôi xiêu lòng, họ dễ thương quá, làm sao tôi nỡ từ chối.

Thế nhưng, có một điều tôi bỏ sót không nói với các bạn mình là chiếc áo tràng có tên là “áo núi lam”. Chuyện bắt đầu khi còn nhỏ, tôi thường dậy sớm những ngày cuối tuần theo cha tôi đạp xe đạp lên núi Ngự Bình lúc trời chưa sáng để các chị em tôi có thể chạy nhảy tự do hay la hét tùy thích. Tôi hay quan sát rặng núi trước mặt mình, núi phủ toàn cây xanh, hầu hết là cây tùng, nhưng có một khoảng núi trơ ra sườn đá màu lam, phẳng và êm dịu. Tôi thích nhìn khoảng đá ấy và trong tâm trí của một đứa trẻ luôn khao khát tình thương của cha mẹ, màu đá lam đã nối kết với hình ảnh hiền hòa của cha tôi nuôi tình thương gắn bó ngày càng sâu đậm êm đềm qua những lần đạp xe lên núi. Nhưng rồi, cái êm đềm ấy không lâu dài khi cha tôi bị thuyên chuyển vào một thành phố xa nhà và bắt đầu bận rộn với công việc. Những ngày cuối tuần về thăm, cha tôi chỉ có đủ thì giờ để giải quyết những việc nhà mà mẹ tôi không lo được. Thiếu thốn tình gần gủi đó của cha, tôi quay ra tìm tình bạn bên ngoài gia đình. Nhưng thuở đó tôi chỉ biết loanh quanh với các chú tiểu bên chùa trước mặt nhà. Tôi bắt đầu nối kết màu lam của vách đá núi với màu áo của các chú tiểu, rồi đâm ra thương những chiếc áo đó. Thế nên khi được tặng chiếc áo lam đầu tiên, tôi liên tưởng đến màu núi thuở nào, đến tình thương tôi thiếu thốn ở cha tôi, người đã qua đời rất sớm khi tôi vẫn còn đi học, đến màu áo của các chú tiểu, và kỳ diệu thay, khi tình cờ đọc được câu chuyện của người thiền sư đặt tên cho chiếc áo tràng màu lam là “áo núi lam“, tôi lặng người xúc động.

Người thiền sư đó kể trong một giấc mơ của ông, ông cùng Bụt và một chú tiểu nhỏ leo lên một hòn núi giống núi Linh Thứu, nhưng không phải núi Thứu vì ở đó, ngoài những vách đá màu lam, còn có những vách đá màu nâu. Người thiền sư kể có một lúc khi Bụt dừng lại ở bên một dòng suối, chú tiểu nhỏ hỏi Bụt tại sao gọi chiếc áo nâu mà các thầy và sư cô thường mặc là áo tràng, chú nói chú cũng thương cái màu nâu đạm bạc ấy lắm. “Nhưng tại sao mình lại gọi chiếc áo nâu đó là áo tràng? Áo tràng là áo gì, bạch Đức Thế Tôn?” Bụt nhìn đứa bé với một cái nhìn dễ thương, Ngài nói: “Con có thể gọi chiếc áo tràng ấy là áo vách núi, áo núi đá, hoặc áo núi lam”.

Thức dậy, người thiền sư ghi lại câu nói đó của Bụt.

Đến đây, tôi xin gởi nguyên đoản văn còn lại về chiếc áo tràng. Người thiền sư và giấc mơ gặp Bụt của mình là Thầy Thích Nhất Hạnh đó thôi, và cậu bé được nhắc đến trong giấc mơ của Thầy là “một chú tiểu mặc áo nhật bình màu lam, nghĩa là màu khói hương hay khói sương. Đó là màu núi đá trên núi Linh Thứu. Màu lam này không hẳn là màu xanh. Nó chỉ là màu khói sương, nó là màu áo nhật bình mà cũng là màu áo Gia đình Phật tử. Nó cũng đại diện cho sự thanh khiết nhẹ nhàng của khói hương, sương lam, và hùng khí của núi rừng. Núi Lam là vùng đất thiêng nơi vị anh hùng áo vải Lê Lợi chuẩn bị cuộc đánh đuổi quân Minh xâm lược. “Vầng ô lên, sương tan mờ trong mây núi”. Cho nên màu lam cũng là mầu của hùng lực. Chiếc áo tràng màu nâu mà các vị xuất gia Việt Nam đã sử dụng từ hai ngàn năm nay cũng đại diện cho nếp sống lành mạnh và đạm bạc của người dân quê Việt Nam. Dân quê Việt Nam ưa mặc màu nâu.

Màu nâu thầm lặng đơn sơ và có nhiều hùng lực. Cho nên thầy đã từng nói với Bé Hải Triều Âm (chú tiểu nhỏ trong giấc mơ của thiền sư) cũng như với các vị xuất gia trẻ đệ tử của thầy nên giữ lấy màu nâu ấy của truyền thống Phật giáo Việt Nam, và chỉ nên đắp y vàng trong những lễ truyền giới và tụng giới….Thầy tính đề nghị với các con là từ nay, mình gọi áo nhật bình màu lam là áo núi lam, và gọi chiếc áo tràng màu nâu là áo vách núi. Dù chưa phải là người xuất gia, các con cũng có thể sử dụng hai màu áo ấy. Cái cách chúng ta đi, đứng, nằm, ngồi trong chánh niệm, tu tập trong niềm vui, và chế tác tình huynh đệ hàng ngày đủ để làm cho mọi người trong xã hội nhận ra được chúng ta là ai.”

Đó là câu chuyện người thiền sư với các đệ tử của mình.

Còn tôi, khi mở chiếc áo núi lam của mình ra, tôi thấy trên cổ áo có giòng chữ: Áo xưa dù nhàu…
Và từ đó tôi quí chiếc áo như quí niềm tin có một sự hiền lành nào đó sẽ che chở tôi cho đến cuối đời.

Tống Mai
Virginia, Nov 7, 2014
Viết cho bàn tay hiền từ đã đặt lên đầu tôi.

One thought on “Áo vách núi, áo núi đá, áo núi lam – Tống Mai

  1. Aug 20, 2016
    Sáng nay thức dậy, xuống phòng Phật thắp hương, phòng ngập ánh trăng, choàng chiếc áo núi lam vào, tôi biết màu lam hiền hòa đã giữ tâm hồn tôi sáng tỏ và tất cả những gì thanh khiết tôi vin vào đã giữ sức sống và sự bình yên cho mình.
    Cám ơn bàn tay hiền lành đã đặt trên đầu tôi.

    Mai

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *