Những mảnh đời bèo giạt dưới cầu Long Biên – Tống Mai

Apr 21, 2015 (TM)

Vừa đến Hà Nội thì tôi nhận được lời nhắn của em tôi từ Toronto, “Chị Mai nếu được và thời gian cho phép, đến đây chụp giùm em vài tấm hình,”  kèm theo là trang web của một bài viết của tờ “Tuổi Trẻ” nói đến những phận người trong làng nổi bên cầu Long Biên ở bãi giữa sông Hồng cách Hà Nội 2km.  Đọc xong bài viết tôi xúc động vô cùng, nhưng khi nhìn hình ảnh trong bài thì ngờ ngợ đây sẽ là một chuyến mạo hiểm cho mình vì tôi không mảy may được một ý niệm nào đây là đâu, và y như thế, tôi đã tìm không ra khu làng nổi trong chuyến mạo hiểm đầu tiên chiều hôm đó.
Người lái taxi cho tôi đến cầu cương quyết là anh ta biết nơi đó vì anh ở gần cầu Long Biên, nhưng khi đến nơi thì tôi biết anh đã lầm. Vậy là tôi đành leo bộ lên cầu vì taxi không được phép lên, cầu chỉ dành cho người đi bộ, xe gắn máy và tàu lửa mà thôi.  Anh ta đề nghị thuê xe thồ cho tôi nhưng tôi lắc đầu, tôi vốn sợ ngồi xe gắn máy, nói chi đến chuyện đi xe thồ.

Cầu Long Biên là cây cầu thép bắt qua sông Hồng nối quận Hoàn Kiếm với quận Long Biên của Hà Nội,  ở giũa có đường rầy xe lữa. Cầu dài 2.3 km.  Leo lên cầu tôi đụng phải luồng xe gắn máy chạy điên cuồng điếc tai,  vốn sợ nước và hay choáng váng khi qua cầu, tôi nhắm mắt đi như chạy không dám nhìn bên dưới.  Đi được một phần ba của cầu thì tôi dừng lại đảo mắt tìm khu làng nổi trong bài,  nhưng bên dưới mênh mông sông nước và những mảng đất bồi, tôi không tài nào tìm ra.  Trời đã chiều, thôi đành chụp vài tấm hình của những ngôi nhà tồi tàn dưới chân cầu. Vô ý, tôi chụp nhằm hai người đàn ông ngồi bên dưới trong một con hẻm bằng đất, họ nhìn tôi chăm chăm bằng cặp mắt đe dọa làm tôi sợ quá ma đuổi một mạch khỏi cầu lấy taxi về mà trong lòng thất vọng vì không tìm được những gì mình muốn tìm.

Về đến sở, tôi băng khoăn mãi về làng nổi này với người colleague của mình, thế là thông cảm được sự quan tâm của tôi,  người colleague nhờ anh tài xế trong sở đưa tôi đi buổi trưa hôm sau.  Hôm đó trời lại mưa, chúng tôi trở lại cầu Long Biên, đến giữa cầu thì có một cầu thang bằng sắt đi xuống bãi giữa của sông Hồng.  Bãi giữa là giãi đất phù sa nổi lên giữa sông, màu mỡ những bắp, chuối, sắn và vô số cây ăn trái.

Cầu Long Biên.
Cầu Long Biên.
Cầu thang xuống bãi giữa sông Hồng. Photo: TốngMai
Cầu thang xuống bãi giữa sông Hồng. Photo: TốngMai

Xuống đến bãi thì chúng tôi rẽ phải, nương theo con đường đất nhỏ như đường làng êm ả thanh bình những luống chuối, đậu phụng, sắn khoai hai bên. Đi khoảng 15 phút thì tôi đụng ngay ngôi làng này, đúng là làng nổi vì đó là những nhà bè nổi trên mặt nước bởi những thùng phao níu bờ bằng dây thừng. Phóng tầm mắt  bao hết khu làng, tôi chỉ thấy một vùng đổ nát tang thương và bẩn thỉu. Đứng lặng một lúc lâu tôi mới định thần lại được để đi vào làng.

Con đường làng dẫn đến làng nổi.
Con đường làng dẫn đến làng nổi.
Làng nổi Ngọc Thụy. Photo: TốngMai
Làng nổi Ngọc Thụy. Photo: TốngMai

Chiếc bè đầu tiên tôi bước lên khi thấy người sống trong ấy vừa thu được một mẻ cá chép và đang hý hửng bàn tán về mẻ cá của mình.  Nhìn vào đáy ghe đầy những con cá bé tí, lép xẹp trông ốm đói chẳng khác gì người câu được chúng, tôi ái ngại cho đám cá lúc nhúc và thấy tội nghiệp cho người câu.  Với mửng cá này, họ sẽ kiếm được bao nhiêu tiền, giỏi lắm là hai hay ba chục ngàn đồng, đáng giá một hai dollars.

Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai

Tôi lên bờ để tiếp tục đến những căn hộ khác, trên đường tôi gặp những đứa bé và những con chó đứng nhìn tôi ngu ngơ.  Những căn bè không có người bên trong, họ vào phố để kiếm ăn, hầu hết làm thuê, nhặt rác hay làm vệ sinh trong phố,  ông xóm trưởng cho tôi biết sau đó.

Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai

1k mai-2015-vn-hanoi-lang-noi-long-bien-3f

Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai

Khi đến cuối làng thì tôi gặp một người đàn ông đang sửa xe máy, khuôn mặt anh ta đen đúa và móp méo, con mắt bên trái đầy máu dường như đang bị nhiểm trùng nặng lắm. Bất nhẫn, tôi ngừng lại hỏi chuyện và được biết tên anh là Lương và con chó của anh tên là Mickey, cả hai sống ở đây đã mấy chục năm từ khi bỏ làng đi lúc còn niên thiếu. Hàng ngày, anh vào phố Hà Nội để làm vệ sinh dọn rác kiếm sống. Trên bờ cạnh căn bè của anh là một sân chơi của trẻ con, có cả xích đu và giàn đu trượt do các học sinh thiện nguyện đến làm.

Anh Luong. Photo: TốngMai
Anh Luong. Photo: TốngMai
Photo: TongMai
Photo: TongMai

1r mai-2015-vn-hanoi-lang-noi-long-bien-3q-mai

Rời làng nổi, tôi đến nhà của ông xóm trưởng Nguyễn Đăng Được cách làng chỉ vài mét. Gọi là xóm trưởng nhưng ông không phải do bổ nhiệm mà do tự bầu cho mình. Bên cạnh chén trà mà ông mời bất cứ ai đến thăm, ông bắt đầu cho biết đây là phường Ngọc Thụy, thuộc Hà Nội, gồm có 26 hộ và 100 dân.  Là xóm trưởng đã hơn hai mươi năm, ông sống nhờ thu hoạch mùa màng từ luống đất xung quanh nhà mình.  Ông thuê giãi đất cạnh ven sông 16 triệu một năm để những người trôi dạt từ phương xa đến có nơi trú ngụ. Ông chỉ lấy lại mỗi hộ 50,000 một năm nếu ai có khả năng trả, nếu không thì thôi.  Ông kể trong làng có 25 đứa trẻ đi học từ mẫu giáo đến lớp chín ở Hà Nội và người trong làng thì lấy quanh nhau như người dân tộc.

Nhà ông xóm trưởng.
Nhà ông xóm trưởng.
Ông xóm trưởng. Photo: TốngMai
Ông xóm trưởng. Photo: TốngMai

Tôi trở về sau khi làm những gì mình có thể trong lúc đó và tâm nguyện khi về Mỹ thì sẽ tiếp tục khi có nhiều khả năng hơn. Trên đường về, tôi gặp những người làm báo cũng đến đây nên cảm thấy yên tâm phần nào vì biết có người quan tâm đến những mảnh đời nghèo khó đó, rằng họ không bị bỏ rơi.

Về đến khách sạn đêm hôm đó, tôi thức suốt để gởi cho em tôi những tấm hình chụp được,  em đang thật sự xúc động chị Mai ơi, nhìn thấy tận mắt những căn nhà của họ mà em tưởng tượng khi gió đông bắc thổi vào với cái lạnh thấu xương thì làm sao chịu nổi, em đã sống với cái lạnh này trong những ngày tháng cải tạo “Lòng hồ sông Mực” Thanh Hóa, vậy mà có người đã nói rằng “dân Việt Nam bây giờ đã thoát nghèo“… đó là những giòng chữ tôi nhận được của Trọng ngay sau khi gởi hình đi.

Sau đó khi vào đến Saigon, tôi bắt đầu loanh quanh tìm những khu rách rưới, và trời ơi, Saigon có khác gì Hà Nội đâu, những căn nhà bên sông cũng chắp vá bẩn thỉu, nhất là những khu trong quận Bảy … và khi đến Cần Thơ, tôi cũng thấy có người sống chui rúc trong rách nát bên bờ sông Cái Răng.  Nhìn những phận nghèo chẳng khác gì những cánh bèo giạt dưới chân cầu đó, tôi thấy buồn.  Đứng bên này bờ  của quê nhà nhìn sang bên kia bờ đại dương nơi tôi đang sống no ấm, tôi đã bất giác hổ thẹn.

Tống Mai
Virginia, 21 tháng Tư, 2015

2 thoughts on “Những mảnh đời bèo giạt dưới cầu Long Biên – Tống Mai

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *