Ryokan: Những năm tháng dài lang thang và cực khổ cũng đã qua rồi … – Nguyên Huệ

Nov 30, 2016 (TM)

Đôi khi ta ngồi lặng lẽ,
Lắng nghe tiếng lá rơi.
Thật sự bình an đời sống một vị sư,
Chuyện đời, cắt lìa hết tất cả
Mà sao ta nước mắt rơi?

Tôi đọc và suy nghĩ mãi những câu thơ của Ryokan trong suốt buổi dạo rừng của mình hôm nay. Thật xúc cảm biết bao với một tâm hồn cô độc nhưng đầy bình lặng của người thiền sư thanh cao. Nhưng làm sao đạt được sự bình lặng này thì quả là một đời khó khăn khi tâm ta luôn tìm đến sự chia xẻ của tâm người.

Ngày xuất gia của Ryokan khi còn là cậu bé Eizo Yamamoto xuất phát từ một tiếng chuông chùa đánh thức ý nguyện xuất gia đã nhen nhúm sẳn trong lòng như một điều bình thường, nhưng để chọn cô quạnh với mảnh cà sa, một bình bát và một am cỏ chốn thâm u thì đó là một sự bí ẩn cao cả của một đời người.

Nguyên Huệ

 

phpo-patience-stone-p

 

Hảy lắng nghe:

Ngày đã hết, tất cả đều im lìm,
Khép tấm phên cửa bằng cành khô,
Tiếng dế cũng từ từ im bặt.
Cây cỏ tối sầm,
Đêm dài, mấy lần thức giấc để thắp hương.
Hơi lạnh thấm vào da, tôi khoác thêm manh áo,
Ngồi xuống để thiền định,
Thời gian trôi đi trong hạnh phúc.

Một buổi tối an bình, ra phía sau am cỏ,
Ngồi dạo một khúc hát với cây đàn không dây.
Tiếng nhạc tan trong mây, quyện theo làn gió thổi,
Rồi hoá thành dòng suối,
Lan xa và ngập tràn thung lũng,
Thấm vào rừng sâu, xuyên qua cả núi đồi.
Chỉ có kẻ nào ngăn được những tiếng động bên ngoài,
Mới có thể nghe thấy tiếng nhạc huyền diệu ấy mà thôi.

Từ khi tôi bước vào con đường của Thiền,
Một nghìn ngọn núi cao khép lại ngưỡng cửa chốn ẩn cư.
Cổ thụ, leo đầy những dây hoa đậu tím, che khuất chốn thâm u.
Rêu mọc dầy, con suối sâu nước buốt,
Chiếc gậy đã mục vì mưa đêm,
Manh áo cà-sa bạc màu vì sương sớm.
Không một ai nhắn hỏi đến tên tôi,
Trôi đi những năm tháng dài.

Dưới chân núi Kugami, trong chiếc am của một người tu hành,
Hắn ngồi uống trà và ăn thật ít.
Năm tháng trôi đi, hắn chưa gặp được một người nào có tâm hồn cởi mở,
Chỉ thấy những kẻ đi nhặt hạt dẻ trong khu rừng trống không.

Già yếu và lọm khọm
Hay thức giấc giữa đêm khuya
Một ngọn đèn lung linh, mưa đêm trên mái cỏ
Nắn lại chiếc gối, lẳng lặng nghe tiếng mưa rơi trên những tàu lá chuối
Biết chia sẻ với ai xúc cảm của những giây phút này?

Một mảnh cà-sa một bình bát, là tất cả những gì tôi có trong thế gian này
Gượng dậy để đốt một nén hương và ngồi xuống thiền định
Suốt đêm, mưa nhẹ rơi trong bóng đen bên ngoài cửa sổ
Những năm tháng dài lang thang và cực khổ cũng đã qua rồi.

Và rồi:

Đêm cô đơn trong núi,
Vừa mưa lại vừa tuyết, buồn tênh.
Tiếng vượn kêu vang rền trên đỉnh non.
Hơi lạnh trong thung lũng làm ngưng cả tiếng nước chảy.
Cạnh cửa sổ, ngọn lửa của chiếc đèn dầu im lìm.
Đầu giường, mực trong nghiên đã khô.
Suốt đêm không ngủ được,
Hà hơi vào đầu bút, cố viết một vần thơ.
Một mùa thu buồn bã,
Phía ngoài kia gió lạnh.
Ngôi làng cô đơn chìm khuất trong sương mù.
Dân làng trở về trên chiếc cầu cũ kỹ,
Đàn quạ tụ lại trong lùm cây,
Trên bầu trời, những con nhạn xa dần,
Lẻ loi một nhà sư, quấn một mảnh cà-sa đen,
Đứng lặng nhìn dòng sông, khi trời chiều nghiêng xuống.
Già nua và mòn mỏi
Thường hay giật mình tỉnh giấc giữa cơn mơ
Thức dậy trong gian phòng trống không
Trong am tối, một ngọn đèn
Tôi cơi thêm ngọn lửa, đêm đông dài
Đêm đông dài, một đêm đông thật dài,
Một đêm dài bất tận của mùa đông,
Khi nào trời sẽ sáng?
Gác đầu lên gối, chỉ nghe thấy tiếng mưa rơi.

Cái hiu quạnh huyền diệu:

Một buổi tối an bình, ra phía sau am cỏ,
Ngồi dạo một khúc hát với cây đàn không dây.
Tiếng nhạc tan trong mây, quyện theo làn gió thổi,
Rồi hoá thành dòng suối,
Lan xa và ngập tràn thung lũng,
Thấm vào rừng sâu, xuyên qua cả núi đồi.
Chỉ có kẻ nào ngăn được những tiếng động bên ngoài,
Mới có thể nghe thấy tiếng nhạc huyền diệu ấy mà thôi.

Tất cả sự bình an nghiêm nhẫn đó bắt đầu từ một tiếng chuông:

“Năm mười bảy tuổi cậu Eizo (tức Ryokan sau này) thôi học và được cha đưa vào tập sự ở ủy ban hành chánh xã để chờ sau này giữ chức xã trưởng theo truyền thống gia đình. Nhưng trước những cảnh tranh chấp, thưa kiện, thuế má, dối gạt, kể cả mưu mẹo và những áp lực từ các cấp bậc hành chính bên trên đã làm cho Eizo khiếp sợ. Tất cả những thứ ấy chỉ đem đến khó khăn và hoang mang thêm cho sự sống, làm cho con người càng vướng mắc thêm và không thể nào tìm thấy lối thoát.
Chiều hôm đó từ xã về, cậu ra vườn ngồi thẫn thờ và nhìn ra khơi. Hòn đảo Sado, quê của mẹ cậu hiện ra ở chân trời trong bóng hoàng hôn đỏ thẳm. Cậu nghĩ rất nhiều đến thân phận của cha mẹ cậu và trách nhiệm của chính mình. Bỗng tiếng chuông quen thuộc của ngôi chùa Kosho trong làng ngân vang, ý nghĩ đi tu có sẵn từ ngày bé chợt hiển hiện trở lại trong đầu. Cái ý nghĩ xuất gia cùng với tiếng chuông ngân vang thấm rất sâu vào tâm hồn cậu. Đêm hôm ấy Eizo không ngủ được và suy nghĩ rất nhiều.
Sáng sớm hôm sau, đúng vào ngày 18 tháng 7 âm lịch (cuối tháng 8 dương lịch, năm 1775), cậu đến thẳng ngôi chùa Kôshôji tìm vị thượng tọa trụ trì là Genjô Haryô để xin xuất gia. Vị thượng tọa hết sức bất ngờ, hạch hỏi cậu đủ mọi điều, đồng thời cũng cho cậu biết là việc xuất gia đòi hỏi rất nhiều hy sinh, rất cực khổ và phải thật chuyên cần. Sau khi hạch hỏi và cảnh giác cậu, vị sư trụ trì đã nhìn thấy quyết tâm của Eizo và hỏi thêm như sau:
– Nhưng cháu đã hỏi ý kiến của cha mẹ chưa?
– Thưa Thầy chưa, nhưng không có bất cứ một lý do nào có thể làm thay đổi được quyết tâm của con.
Vị trụ trì có nói gì thì cậu cũng không nghe, nhất định van xin ở lại chùa, dù có được nhận xuất gia hay không, vì cậu nghĩ rằng “thiên hạ trở thành người tu hành để thiền định, còn cậu thì nhất quyết thiền định trước đã, việc trở thành người tu hành sẽ tính sau”.
Tiếng đồn lan nhanh, khắp làng ai cũng biết. Mẹ cậu bàng hoàng và hốt hoảng, tất tả chạy lên chùa. Khi thấy Eizo đang ngồi trước mặt Thầy, yên lặng và bình thản, im lìm như một pho tượng, tìm bà se thắt lại, bà đứng khựng và cúi đầu, không thốt được một lời nào. Chính Eizo cất tiếng trước với mẹ:
– Thưa mẹ, không có một lý do nào có thể bào chữa cho hành vi của con, nhưng con vẫn xin mẹ hãy tha thứ và cho phép con được bước theo con đường mà con đã chọn.
Nhìn thấy nét lo âu và bàng hoàng trên gương mặt mẹ, Eizo bật khóc, nước mắt ràn rụa, cậu chắp tay mọp xuống để lạy mẹ. Lúc đó mẹ cậu mới đủ can đảm để cất lời với cậu:
– Này con, cho mẹ xin, con đừng lạy mẹ như thế. Con đường con chọn là một con đường rất tốt, con bước vào con đường ấy đâu phải vì con và cho con. Trở thành một người tu hành không có gì cao quý hơn. Khi nào cha con về mẹ sẽ tìm lời giải thích và thay con để xin phép cha.
Bà quay sang nhà sư Genjô nói tiếp:
– Thưa Thầy, con xin Thầy dẫn giắt Eizo bước vào con đường Phật pháp.
Nhà sư Genjô khẽ gật đầu và cất lời:
– Này Mẹ Eizo, cho Thầy được cảm tạ sự hiểu biết tốt lành ấy nhé.

Sau 15 năm tu học, Eizo trở thành thiền sư Ryokan Taigu năm 32 tuổi và bắt đầu từ đây ông sống cuộc đời chu du phiêu bạt.”    (Trich từ : Ryokan, gã Thiền sư đại ngu cô đơn trên con đường trống không của GS Hoàng Phong – Nhà Xuất Bản Văn Hoá Sài Gòn 2009)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *