Sa Pa: Trẻ Thơ, Sương Mù, Ruộng Bậc Thang và Những Bóng Người Trên Núi – Tống Mai

May 10, 2015 (TM)

Mua cho con, mua cho con.
Nhưng cô đã mua rồi.
Nhưng chưa mua cho con, chưa mua cho con.

Đứa bé đứng trước mặt tôi,  ngộ nghĩnh trong sắc phục người HMong, lưng mang em bé, đầu cúi xuống, giọng ngọng nghịu tiếng Việt pha âm thổ dân trẻ thơ nủng nịu làm tôi cũng phải cúi thấp xuống cố gắng lắm mới hiểu được nó muốn nói gì.  Con thấy không cô đã mua nhiều rồi, tôi chìa cả chục dây đeo tay và xấp ví tôi mua nhiều nơi từ sườn núi Lào Cai đến những khu chợ nhỏ Sa Pa.  Nhưng khổ ghê, nó cứ tiếp tục mè nheo nhưng chưa mua cho con, chưa mua cho con….Thương quá, tôi kéo đầu nó vào lòng, quên hẳn đó là điều tối kỵ vì người dân tộc tin rằng xoa đầu trẻ con thì chúng sẽ dễ mắc bệnh, và cũng quên hẳn tấm bảng tôi vừa thấy mấy phút trước khuyến cáo du khách không nên mua hàng của trẻ con hay cho tiền chúng bởi vì điều đó khuyến khích các em bỏ học đi bán hay xin tiền.  Nó ngước nhìn tôi, mắt long lanh cảm nhận cử chỉ thương cảm dành cho mình,  nhỏ nhẻ một câu gì đó rồi biến vào đám đông.

Nhưng chưa mua cho con …
Nhưng chưa mua cho con …

Dần dần khi qua các bản làng, tôi nghiệm ra cha mẹ các em đã dạy cho con chào hàng bằng tiếng Việt hay tiếng Anh và cả mánh dụ khách mua … cô ở đâu đến, cô ở chơi bao lâu, gia đình cô có bao nhiêu người, cô trẻ quá … là những câu khơi chuyện máy móc thoát ra từ cửa miệng ngây thơ của những đứa bé 7, 8 tuổi nghe đến mủi lòng.  Các em còn nhỏ quá, những thân hình bé tí có lẽ chỉ từ 5, 6 đến 10 tuổi lai vãng trong các khu du lịch làm tôi xót xa.  Bất kể mưa nắng, giá rét, các em phải dậy thật sớm để đi bán dạo, dây đeo, ví xách mang đầy tay và trên lưng thì cỏng em bé to bằng nửa người mình.  Buổi sáng đầu tiên khi ra nhà thờ Đá lúc 5 giờ thì trời chưa sáng hẳn và còn lạnh lắm vì trận mưa rừng tầm tả suốt đêm hôm, dù tôi đã trùm kỹ áo khoác mà vẫn còn lạnh run trong khi các em đã tụ tập trước cổng nhà thờ chìa hàng năn nỉ khách mua.  Lạ quá, không biết chúng từ đâu ra vì các bản làng đều xa thị trấn, hay là chúng ngủ qua đêm ở đây, vì vừa thấy tôi thì đống mền to dưới hiên trước nhà thờ chuyển động, ba bốn em ùa ra, hớn hở chạy đến vây quanh.

Nhà thờ Đá. Photo: TốngMai
Nhà thờ Đá. Photo: TốngMai
Buổi sáng các em đã thức dậy sớm đến Nhà thờ Đá để bán dạo. Photo: TốngMai
Buổi sáng các em đã thức dậy sớm đến Nhà thờ Đá để bán dạo. Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai

Khách sạn tôi ở cách nhà thờ Đá – Đức Mẹ Mân Côi chỉ vài mét.  Đây là trung tâm thị trấn Sa Pa gần núi Hàm Rồng và là một trong những điểm thu hút du lịch nên cũng là nơi tụ tập đông đảo các em và cửa hàng của người dân tộc.  Vốn mê những hình ảnh đáng yêu đó từ lâu, nên khi được những thiên thần bé nhỏ này bao quanh thì tôi sung sướng lắm.  Mặt mày nhem nhuốt nhưng chúng đẹp trong sáng và u buồn một cách kỳ lạ.  Những đôi mắt chứa gió núi, sương mù cùng trời trong và hoang dại của thú rừng, của hoa huệ ngoài đồng, của vườn cải vàng, của những thửa ruộng bậc thang ngút ngàn, của những con đường quanh co bên khe núi, hòa lẫn với cái nghèo khó khắc nghiệt và cô lập của đời sống miền cao đã làm nên nét buồn trên thơ dại.  Suốt thời gian, tôi không ngừng ngẩn người khi bắt gặp những nét ngây thơ thoăn thoắt nô đùa bên sườn núi, trong vườn cải, hay đuổi nhau trên ngọn cây… nhưng càng nhìn, tôi càng thấy thương sự nghèo khó đằng sau nét ngây thơ bị thảy ra đời kiếm sống ở lứa tuổi còn quá nhỏ đến bất nhân.

Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai

Tôi muốn kể mãi về những đứa bé này nhưng cũng muốn một khoảng nơi đây để cám ơn người anh đã dành cho tôi chuyến đi Sa Pa tuyệt vời cùng những người em hướng dẫn của Khách Sạn Công Đoàn Việt Nam tại Sa Pa: Tuấn, Nhung, Dung, Quang … thật ân cần dễ thương và chu đáo. Khách Sạn nằm thơ mộng dưới chân núi Hàm Rồng trong một khuôn viên rộng lớn có những biệt thự duyên dáng nét cổ tây phương. Từ khung cửa hành lang trước phòng của mình tôi có thể thấy được sương mù phủ núi trước mặt, buổi sáng hôm đó sương lại vừa dày vừa se lạnh nên cảm giác đang ngồi trên một cụm mây của tôi thật rõ rệt. Thích một điều là khách sạn lại nằm sát nhà thờ Đá, các khu chợ dân tộc và bản Cát Cát.  Tôi không biết nói gì hơn để cám ơn anh Tùng, Hương, Tuấn, Nhung, Dung, Quang và các em khác đã tạo cho tôi một kỷ niệm luôn mỉm cười với mình khi nghĩ đến.

Các em còn đặc biệt giới thiệu cho tôi những đặc sản miền cao.  Ngồi giữa mây núi Sa Pa trong quán đồ nướng bên hông nhà thờ Đá, hướng núi Hàm Rồng buổi tối mưa lạnh tôi thích lắm, vốn không phải là người sành ăn nên tôi ngẩn ra trước những món đồ ăn ngộ nghĩnh.  Món “lợn cắp nách” rất lạ, lợn Mường có tên từ những con lợn bé bằng con mèo chỉ ba hay bốn ký mà người dân tộc cắp dưới nách đem ra chợ bán,  thui lên thơm lắm và uống với rượu táo mèo. Rồi đến món “xôi lam” nướng trong ống tre, rau cải Mèo, nấm hương, hay “cá suối” chiên dòn bằng ngón tay.  Những món ăn tôi chưa bao giờ được biết nên lần nào cũng thích thú làm một bụng phù du.

Quán đồ nướng. Photo: TốngMai
Quán đồ nướng. Photo: TốngMai
Quán đồ nướng. Photo: TốngMai
Quán đồ nướng. Photo: TốngMai
Xôi lam. Photo: TốngMai
Xôi lam. Photo: TốngMai
Rau cải mèo bọc thịt. Photo: TốngMai
Rau cải mèo bọc thịt. Photo: TốngMai
Xôi lam. Photo: TốngMai
Xôi lam. Photo: TốngMai
Mua xôi lam.
Mua xôi lam.

Từ Hà Nội, chúng tôi khởi hành lúc 5 giờ sáng, chuyến đi kéo bốn tiếng rưởi mà đáng ra chỉ mất ba tiếng rưởi vì Tuấn ngừng xe lại nhiều lần cho tôi xuống chụp hình trên con đường cao tốc Hà Nội – Yên Bái – Lào Cai.  Tôi đã từng nghe Sa Pa hiểm trở cho những người yếu tim nên trước khi đi tôi hơi lo trong lòng, vậy mà hóa ra đó là một sự trái ngược vì nó nhẹ nhàng thong dong có khác gì đi xuống phố đâu.  Chỉ có con đường đèo quanh núi từ bản làng này qua bản làng khác là hiểm trở, nhất là những lúc xe nương sát bờ để tránh làn xe ngược chiều thì khiếp đảm tưởng như có thể rơi xuống vực bất cứ lúc nào.

Khách Sạn Công Đoàn Việt Nam tại Sa Pa. Photo: TốngMai
Khách Sạn Công Đoàn Việt Nam tại Sa Pa. Photo: TốngMai
Khách Sạn Công Đoàn Việt Nam tại Sa Pa. Photo: TốngMai
Khách Sạn Công Đoàn Việt Nam tại Sa Pa. Photo: TốngMai

Đúng như những gì tôi nghe được,  Sa Pa là xứ sở của sương mù và của ruộng bậc thang ai cũng khen đẹp, nhưng tôi không ngờ nó đẹp đến thế.  Cảnh thần tiên trùng trùng không biên giới giữa đất trời, sương mù ánh sáng, lạnh ấm, nắng mưa.  Chỉ trong hai ngày, tôi được đi trọn bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, cảm tưởng mình đang ở trong cổ tích hoang sơ Lưu Nguyễn giữa những ngọn núi mây cắt ngang làm nên những cù lao trên sóng bạc.  Sương mù lênh đênh, ruộng bậc thang bao phủ Hoàng Liên Sơn có khi chạy lên đến tận đỉnh.

Ruộng bậc thang. Photo: TốngMai
Ruộng bậc thang. Photo: TốngMai
Ruộng bậc thang. Photo: TốngMai
Ruộng bậc thang. Photo: TốngMai
Ruộng bậc thang.
Ruộng bậc thang.
Ruộng bậc thang. Photo: TốngMai
Ruộng bậc thang. Photo: TốngMai

Hai bản làng có lẽ đẹp nhất mà các em dẫn cho tôi đến là Cát Cát và Tả Van nơi có bộ tộc HMong sống nhờ vào nghề làm ruộng và dệt vải.  Từ trung tâm Sa Pa, chúng tôi đi bộ chừng 2km thì đến làng.  Nơi đây có những con đường dốc bậc cấp quanh co lên xuống, hai bên là nhà và cũng là quán bán thủ công, áo quần, ví xách với motif của người dân tộc,  sặc sỡ nhưng hài hòa.  Khung cảnh thật dễ thương ngoạn mục chưa từng thấy bao giờ, nên lòng tôi hân hoan khi được đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác.

Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát.
Bản làng Cát Cát.
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát
Bản làng Cát Cát
Ăn đậu phụng rang trước nhà dân tộc bản Tả Van
Ăn đậu phụng rang trước nhà dân tộc bản Tả Van
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Thác Cát Cát. Photo: TốngMai
Thác Cát Cát. Photo: TốngMai
Thác Cát Cát. Photo: TốngMai
Thác Cát Cát. Photo: TốngMai
Thác Cát Cát. Photo: TốngMai
Thác Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Bản làng Cát Cát. Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai
Photo: TốngMai

Buổi sáng trước khi về lại Hà Nội, tôi còn được các em dẫn đến khu chợ sầm uất nổi tiếng của người dân tộc lẫn người kinh.  Đó là chợ Bắc Hà, tôi nhớ phải lái xe đi xa trung tâm Sa Pa 80 km mới đến nơi.  Ôi, đến đây thì đúng là trúng số vì trời ơi tụ tập không biết bao nhiêu đồ thủ công của người dân tộc mê mẫn mà khi còn ở Hà Nội tôi đã mua với giá trên trời.  Ví xách, quần áo, nón mũ, đồ đeo làm bằng tay đang còn ẩm sương nhưng tôi vẫn mua vô số, nửa vì thích, nửa vì thấy tội người bán nên mua cho họ vui, kết quả là cả một valise đầy hàng dân tộc mang về Mỹ thật buồn cười.  Chợ còn bán cả trâu, ngựa, chuột, họa mi, gà đá inh ỏi cả một vùng …

Họp chợ. Photo: TốngMai
Họp chợ. Photo: TốngMai
Họp chợ. Photo: TốngMai
Họp chợ. Photo: TốngMai
Họp chợ. Photo: TốngMai
Họp chợ. Photo: TốngMai
Mua đồ
Mua đồ
Tôi
Tôi

Trước khi ngưng, tôi muốn nói đến sương mù, lủy tre và những bóng người trên núi bởi vì đó là những hư thực làm nên ký ức Sa Pa của tôi. Tre ở đây kỳ lạ, người dân tộc gọi là cây Luồng, thân ốm và thẳng vút muốn đụng trời, nhất là trên con đường quanh triền núi đi đến Tả Van, ở đoạn có rặng tre cao ngất hiện ra mờ nhạt như tranh thủy mạc.  Trong sương núi thấp thoáng những bóng người cô quạnh.  Buổi trưa, khi ánh mặt trời hiện ra lọc qua màng sương làm nên những vùng sáng hồng hồng thì đẹp đến sững sờ.  Rồi đến những thửa ruộng bậc thang mùa xuân vừa ra mạ non nên xanh mát in mình trước bóng núi màu lục chìm trong sương.  Tôi đã lặng người khi được Tuấn ngừng xe cho tôi xuống chụp hình, nhưng máy ảnh làm sao thu trọn khung cảnh hay cảm xúc của những giọt nước mắt lăn xuống mà tôi phải nán lại bên ngoài một lát để lau vội trước khi leo vào xe.  Tôi không khỏi  bồi hồi tâm trạng không chia xẻ được với ai kia cái cỏi yên bình đang chắp cánh cho hồn tôi bay bổng.

Lạ quá, đất nước của tôi đây ư, đẹp đến thế sao !

Giờ đây, xa vạn dặm, thế mà trong đầu tôi, mây vẫn còn bay, sương mù vẫn còn giăng, những bóng hình bé nhỏ đi lặng lẽ trong sương trên những sườn núi vẫn còn in đậm.

Bóng người trên sườn núi. Photo: TốngMai
Bóng người trên sườn núi. Photo: TốngMai
Bóng người trên sườn núi. Photo: TốngMai
Bóng người trên sườn núi. Photo: TốngMai
Sương mù. Photo: TốngMai
Sương mù. Photo: TốngMai
Sương mù. Photo: TốngMai
Sương mù. Photo: TốngMai
Sương mù. Photo: TốngMai
Sương mù. Photo: TốngMai
Sương mù. Photo: TốngMai
Sương mù. Photo: TốngMai

Tống Mai
Virgnia, May 10, 2015

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *